Secondary menu

Kennisakker - thema/gewas: Alternaria

Beheersing Alternaria in de teelt van aardappelen

In opdracht van het Productschap Akkerbouw is onderzoek gedaan naar de bestrijding van Alternaria in de teelt van aardappelen. Het onderzoek is uitgevoerd in samenwerking met de gewasbeschermingsindustrie.

Alternaria aardappelen II

Pas na de bloei van de aardappelen begint alternaria een rol te spelen. De eerstkomende weken is er daarom geen reden om bespuitingen tegen alternaria uit te voeren. In beslissings ondersteunende systemen (BOS) wordt wel melding gemaakt van infectiekansen voor alternaria. Hierbij wordt echter alleen gekeken of de weersomstandigheden gunstig zijn voor alternaria.

Alternaria aardappelen

De laatste jaren zien we soms al vroeg bladvlekken in aardappelen verschijnen. Onderzoek heeft aangetoond dat lang niet alle vlekken veroorzaakt worden door alternaria, zelfs niet als er concentrische ringen in de vlek te zien zijn. De bladvlekken kunnen door meerdere oorzaken ontstaan: gebreksziekten (bijv. magnesium, mangaan), ozonschade, botrytis enz.

Hoe lang doorgaan met Alternaria bestrijding aardappelen?

Over het algemeen gaan de aardappelen dit jaar vroeg op zijn retour. De verwachting daardoor is dat er dit jaar ook eerder loofdoding plaatsvindt dan normaal. In afstervend loof heeft Alternaria bestrijding geen zin meer. Er bestaat bij Alternaria geen relatie tussen loof- en knolinfectie. Rooien onder goede omstandigheden (niet te droog) is de enige manier om knolinfectie tegen te gaan.

Alternaria strategie in aardappelen

De laatste jaren neemt de schade door Alternaria sterk toe. Na de bloei worden aardappelplanten gevoeliger voor Alternaria. Vooral verzwakt loof kan in een regenperiode geïnfecteerd worden. Vanaf de bloei is het verstandig te zorgen voor bescherming tegen Alternaria. Hierbij ligt de nadruk zeer nadrukkelijk op preventieve bescherming.

Alternaria in aardappel: een Europees perspectief

Vroeger kwam Alternaria in Nederland op beperkte schaal voor, tegenwoordig komt Alternaria algemeen voor en kan het in sommige rassen en jaren flink schade veroorzaken.
In dit artikel wordt daarom ingegaan op verschillende aspecten van Alternaria in aardappel: symptomen, factoren die aantasting beïnvloeden en beheersing en bestrijding van deze ziekte.

Voorkómen van knolaantasting door Alternaria

Nu de grond op veel plaatsen erg droog is, ligt het gevaar op de loer dat als er onder deze droge omstandigheden geoogst wordt de knollen beschadigd worden door te scherpe kluitjes. Dit zijn dan tijdens de bewaring invalspoorten voor Alternaria-sporen.
In het seizoen 2004/2005 traden deze problemen op in het Zuidwesten bij aardappels die onder zeer droge omstandigheden waren geoogst.

Alternaria en Phytophthora

De kans op infectie door Alternaria wordt groter. Het meest kenmerkende van Alternaria is dat het verzwakt loof infecteert. Je ziet het voornamelijk na een droge periode, op percelen waar het gewas verzwakt is door tekort aan water. Bovendien zie je eerder aantasting op percelen met minder stikstof.

Alternaria in aardappelen - wanneer starten met beschermen?

Als Phytophthora minder infectiekansen heeft, zijn de omstandigheden vaak juist gunstiger voor Alternaria. Vooral bij wisselend warm weer en enkele momenten met neerslag kan Alternaria zich uitbreiden. Zolang de plant nog goed groeit, blijven lesies zo klein dat ze met het blote oog niet zichtbaar zijn. Vooral bij veroudering van het gewas groeien deze lesies uit en worden veel sporen gevormd.

Bestrijding van Alternaria in aardappelen

De laatste jaren wordt steeds minder gebruik gemaakt van mangaanhoudende fungiciden bij de bestrijding van Phytophthora. Deze strategie heeft mede bijgedragen aan de toename van Alternaria-aantastingen in aardappelen. HLB heeft in opdracht van het Productschap Akkerbouw in 2008 een veldonderzoek uitgevoerd om te bepalen of met behulp van de bladmeststof Bittersalz Microtop de gevoeligheid voor Alternaria afneemt.

Bespuitingen met Bittersalz Microtop (met of zonder Urean) hadden echter niet het beoogde effect, in de zin van een vitaler gewas en/of verminderde Alternaria-aantasting. Toediening van Bittersalz Microtop bij de Amistar-bespuiting gaf ook geen extra bescherming tegen Alternaria.

Beheersing van Alternaria in aardappel

De laatste jaren komt Alternaria in aardappel meer voor. In 2004 waren er vooral problemen in het Zuidwesten van Nederland. Ook werden hier verschillende partijen waargenomen met knolaantasting. Voor 2004 was knolaantasting door Alternaria in Nederland uiterst zeldzaam. Omdat Alternaria zelden problemen veroorzaakte, is er weinig onderzoek uitgevoerd naar de schimmel.
In 2004 is onderzoek gestart naar de bestrijding van Alternaria in aardappel. In dit onderzoek is nagegaan hoe Alternaria het best bestreden kan worden. Hierbij is o.a. gekeken naar de rasresistentie, gevoeligheid van Alternaria voor fungiciden en wanneer bespuitingen het best kunnen worden uitgevoerd.

Er zijn verschillen in loofresistentie tussen de rassen waargenomen, maar deze waren klein in vergelijking tot het effect van beschadiging van het blad. Uit het fungicidenonderzoek met verlaagde doseringen bleken Amistar, Sereno en Tanos een betrouwbare bestrijding van A. solani te geven. Unikat Pro zat op de grens van een betrouwbare bestrijding in de proeven. Mancozeb heeft een goede werking tegen Alternaria, maar verliest werking bij verlaging van de dosering. Onder veldomstandigheden bleek dat Alternaria het best bestreden kan worden in de laatste fase (knolvullingsfase) van de teelt. Bij een juiste middelenkeuze (tegen Phytophthora infestans) kan Alternaria zonder veel (meer)kosten goed worden bestreden.

Alternaria-aantasting van aardappelknollen

In de eerste maanden van 2005 werden diverse aardappeltelers geconfronteerd met veel Alternaria in de aardappelknollen. Door zowel DLV Plant, PPO-AGV als Cebeco Agrochemie zijn met name in het Zuidwesten monsters van aardappelen met problemen opgestuurd naar diverse laboratoria, waaronder Plant Research International. In de meeste gevallen bleek inderdaad Alternaria solani aanwezig te zijn op de knollen.

Vanuit het Masterplan Phytophthora, maar ook uit andere geledingen, is de vraag gesteld of we niet kunnen leren van deze situatie. Bij telers die problemen hadden met Alternaria, en ook bij een aantal telers zonder problemen, is geïnventariseerd wat er tijdens het groeiseizoen, de oogst en de bewaring is gebeurd.
Het beeld uit de uitgevoerde enquêtes komt goed overeen met de ervaringen en aanbevelingen uit zowel de Nederlandse als Amerikaanse publicaties.

Alternaria in aardappel

De laatste jaren komt een aantasting door Alternaria in aardappel steeds vaker voor. Door een aantasting sterft het gewas vervroegd af. Dit heeft opbrengstderving tot gevolg. Ook kunnen de geoogste knollen aangetast worden. De oorzaak, dat Alternaria de laatste jaren vaker voorkomt dan voorheen is, niet precies aan te geven. Als oorzaken worden wel het veranderde klimaat of de verschuiving in fungicidengebruik genoemd.

Het ontbreekt momenteel aan een goede bestrijdingsstrategie om Alternaria in aardappelen onder controle te houden. In dit artikel wordt de stand van zaken met betrekking tot Alternaria in aardappel opgemaakt.

Subscribe to Kennisakker - thema/gewas: Alternaria