Secondary menu

Kennisakker - thema/gewas: Ritnaalden

Vreterij in consumptieaardappelen

Vreterij in Nederlandse consumptieaardappelen staat in een toenemende belangstelling. De aanname is dat het probleem toeneemt, maar de werkelijke omvang van de schade is onbekend. Ook zijn de oorzaken van de aangetroffen gaten vaak niet helder; gaat het om vreterij, aantasting of mechanische schade? Het doel van dit project is om de omvang van de problematiek en de oorzaken van “vreterij” in kaart te brengen. Het verkregen beeldmateriaal kunnen de telers en adviseurs direct gebruiken om symptomen in het veld of in de schuur te vergelijken. Zowel omvang (hoe vaak worden de telers geconfronteerd met (economische) schade) als oorzaak (welk veroorzaker moet wanneer worden beheerst of bestreden) zijn van groot belang voor een efficiënt, rendabel en duurzaam teeltmanagement.

Ritnaalden opsporen vóór de teelt van aardappelen

De problemen met ritnaalden zijn vaak het grootst in het 2e en 3e jaar na grasland of graszaad. De aanwezigheid van ritnaalden is te controleren door (halve) aardappelen in de grond te steken én deze te markeren. De activiteit van ritnaalden begint echter pas op te lopen vanaf bodemtemperaturen >8ºC. Pas bij dergelijke temperaturen zal deze methode meer inzicht kunnen geven.

Controle ritnaalden ook nog voor frezen van aardappelen

Het beste is om ritnaalden op te sporen vóór de teelt van de aardappelen en zo nodig voor of tijdens het poten Mocap of Nemathorin toe te passen. Omdat het vaak niet meevalt om ze vóór het poten op te sporen, is het zinvol om ook op een aantal plaatsen op het perceel de poters te controleren vóór u gaat frezen.

Verbetering van de signalering van ritnaalden

Doel van het onderzoek was het vinden van een signaleringsmethode en een bestrijdingsdrempel die onafhankelijk van de omstandigheden in het voorjaar voldoende betrouwbaar werken. Hiervoor was o.a. inzicht nodig in de factoren die hierop van invloed zijn.
Van de geteste lokstoffen/-methoden gaven de nu gebruikelijke halve aardappelknollen (toch) het beste resultaat. Voor een betrouwbare signalering is minimaal één week nodig en het is niet zinvol om de knollen langer dan twee weken in de grond te laten zitten. Zoals min of meer verwacht, zorgen oplopende temperaturen daarbij voor toenemende activiteit van ritnaalden. Uit de proef blijkt dat temperaturen vanaf 10°C voldoende zijn voor signalering.

Voorkom ritnaaldschade; bestrijd de kniptor!

Ritnaalden voeden zich ondergronds met veel gewassen, waardoor planten weg kunnen vallen. Bekend voorbeeld is plantwegval in maïsgewassen. In aardappelen veroorzaken de insectenlarven gaatjes in de knol, waardoor kwaliteitsverlies optreedt. Een partij met veel ritnaaldaantasting wordt afgekeurd.

Gaatjes in consumptieaardappelen

Gaatjes in consumptieaardappelen (tafel- en verwerkingsaardappelen) zijn soms een belangrijk kwaliteitsprobleem in Nederland. Gaatjes verlagen de uitwendige kwaliteit en leiden tot extra schilverliezen. De oorzaken van het probleem zijn niet precies bekend.

Doel van deze bureaustudie was een beschrijving van de mogelijke oorzaken. Rhizoctonia solani en ritnaalden werden genoemd als belangrijkste veroorzakers van gaatjes.
De belangrijkste probleemgebieden zijn op lichte gronden in bouwplannen met gescheurd grasland, graszaad of groenbemesters.
Kwantificering van de financiële schade was niet exact mogelijk, maar wordt geschat op vijf tot tien miljoen Euro per jaar in de Nederlandse consumptieaardappelteelt. De (financiële) schade wordt afgewenteld op de teler; de handelsbedrijven en verwerkers accepteren geen slechte partijen of passen een korting toe.
Als vervolgaanpak wordt voorgesteld:

  • Identificatie van de 'gaatjesveroorzaker' op perceelsniveau;
  • Ontwikkelen van een ritnaaldenwaarschuwingssysteem met behulp van de Kniptor Kit;
  • Beschikbaar maken van meer middelen voor de beheersing van ritnaalden.

Voorkom ritnaaldschade door doelgerichte bestrijding van kniptor

In dit artikel wordt uiteengezet hoe u de schade door ritnaalden kunt voorkomen door monitoring.
In bouwplannen met graszaad, wintertarwe, aardappelen kan ritnaaldschade optreden. Doordat de levenscycles van de ritnaald 4 jaar duurt, is het moeilijk om in te schatten of er in het jaar dat er aardappelen geteeld worden ook ritnaalden zijn.
In 2004 is een nieuwe methode op de markt verschenen voor monitoring van kniptoren. Bij deze methode kan voorafgaand aan de aardappelteelt een inschatting gemaakt worden van de hoeveelheden ritnaalden in het jaar van de aardappelteelt. Een bestrijding kan dan voortijdig worden uitgevoerd. Deze methode biedt nieuwe mogelijkheden om ritnaaldschade drastisch te beperken met geringe kosten.

Ritnaalden kunnen onverwachts veel opbrengstderving in aardappelen veroorzaken

In de zomer van 1996 trad in aardappelen schade op veroorzaakt door ritnaalden. Deze aantasting werd vanuit verschillende gebieden gemeld, kwam plaatselijk voor en was soms vrij groot.

Wanneer uit een test blijkt dat de kans op schade groot is, kan voor het poten een bestrijding worden uitgevoerd met volvelds 20 kg Mocap 20GS per hectare. Dit middel heeft een brede nevenwerking tegen andere bodeminsecten en wordt ook ingezet tegen aardappelcysteaaltjes. Toepassing van Mocap over de pootrug voor het frezen wordt afgeraden. In gevallen waar ritnaalden vooral in perceelsranden voorkomen, zal een bestrijding over de breedte van een spuitbaan mogelijk voldoende zijn.

Bestrijding van ritnaalden in aardappelen

De ritnaald of koperworm, larve van de kniptor, is een polyfaag insect. Ze kan in diverse gewassen schade veroorzaken. De schade in de aardappelteelt komt vaak voor op gescheurd grasland, maar ook in bouwplannen die rijk zijn aan bijvoorbeeld meerjarig graszaad of graszaad onder dekvrucht kan schade optreden. De aantasting door ritnaalden is in de meeste gevallen kwalitatief. De ritnaalden vreten gaatjes in de aardappelknollen. Een partij aardappelen met vraatschade kan sterk in waarde teruglopen en worden afgekeurd. Doordat de gaatjes van ritnaalden vaak klein zijn, is een aangetaste partij meestal moeilijk uit te lezen. De schade door ritnaalden lijkt de laatste jaren toe te nemen, mogelijk als gevolg van een reductie in het gebruik van (breedwerkende) insecticiden. Tevens is de problematiek van ritnaalden meer in de belangstelling gekomen, als gevolg van het wegvallen van de actieve stof chloorpyrifos en de discussie rond de stof ethoprofos.

De praktijktoepassing van 20 kg/ha Mocap volvelds laat in dit onderzoek geen afdoende bestrijding zien. Enkele (nog) niet toegelaten middelen hebben een goede bestrijding laten zien. Aan het toelatingsdossier voor deze middelen wordt (soms) verder gewerkt door de firma's zelf.

Subscribe to Kennisakker - thema/gewas: Ritnaalden