Secondary menu

Kennisakker - thema/gewas: Koolzaad

Perspectief inlandse teelt eiwithoudende gewassen voor de mengvoederindustrie

In 2011 en 2012 is door PPO, in opdracht van het Productschap Akkerbouw, een 2-jarig onderzoek uitgevoerd waarbij de teelttechnische aspecten en de gewasproductie van een zevental eiwithoudende gewassen in twee Nederlandse teeltgebieden (Zuidoostelijk- en Noordoostelijk zandgebied) werden onderzocht.

Energieboerderij

Energieboerderij is een project dat de duurzaamheid van in Nederland geproduceerde biomassa wil verbeteren. Het kernpunt van het project is meten, registreren en verbeteren onder praktijkomstandigheden. Het project is op 1 juli 2008 van start gegaan met drie biomassaketens waarbij bio-energie geproduceerd wordt:

Eindrapportage Energieboerderij

Energieboerderij is een project dat de duurzaamheid van in Nederland geproduceerde biomassa wil verbeteren. Het kernpunt van het project is meten, registreren en verbeteren onder praktijkomstandigheden. Het project is op 1 juli 2008 van start gegaan met drie biomassaketens waarbij bio-energie geproduceerd wordt:

  • Maïs die vergist wordt in een covergistingsinstallatie.
  • Suikerbieten die vergist worden in een covergistingsinstallatie.
  • Koolzaad waarvan het zaad wordt geperst tot Pure Plantaardige Olie (PPO).

Gewas: koolzaad

Op Kennisakker.nl is informatie zo goed mogelijk toegewezen aan gewassen en thema's.

Hieronder ziet u alle informatie over koolzaad weergegeven. Via de tabs kunt u kiezen voor alleen tips, artikelen, onderzoeken, enz.

Slakkenbestrijding

Slakken in wintergranen, graszaad en koolzaad mag u tussen 1 januari en 1 maart alleen bestrijden met middelen op basis van metaldehyde die zijn toegelaten via een dringend vereiste toelating. Dit zijn Caragoal GR (toelatingsnummer 12990) en Brabant Slakkendood (toelatingsnummer 12989). Overige slakkenmiddelen op basis van metaldehyde mogen niet gebruikt worden tot 1 maart.

Slakkenbestrijding

In aardappelen treffen we vooral in Zuid-Limburg in een aantal bewaarplaatsen slakken aan. Wat we al een aantal jaren zien, is dat aan de bovenkant van de aardappelhoop heel veel slakkensporen voorkomen. Dit is te zien aan het glinsterende oppervlak op de aardappelknollen. Normaal gesproken gaan slakken die mee ingeschuurd zijn dood bij het drogen van de aardappelen.

Dringend vereiste toelating metaldehyde slakkenkorrels

Ook dit seizoen is er een dringend vereiste toelating (vrijstelling) voor het gebruik van metaldehyde slakkenkorrels. De vrijstelling geldt vanaf 1 september tot en met 31 december 2008. Dit voor toepassing ter bestrijding van slakken in wintergranen, koolzaad en graszaad. De toelating geldt voor de producten Caragoal Gr en Brabant Slakkendood.

Economie van energiegewassen

Bio-energie staat sterk in de belangstelling. De wens naar een meer duurzame energievoorziening is hierbij een belangrijke drijfveer. Ook vanuit de akkerbouw is er interesse in het telen van gewassen voor de productie van energie. Belangrijke vraag bij de afweging om energiegewassen te gaan telen, is het economisch perspectief.

In dit onderzoek zijn de saldi voor gewassen met als teeltdoel covergisting, biodiesel en bio-ethanol beoordeeld. Hierbij zijn teelttechnische en milieuaspecten meegenomen. Aanvullend is ook gekeken of, en zo ja, welke akkerbouwreststromen ingezet kunnen worden voor covergisting.
Tevens is onderzocht of akkerbouwers zelf in hun eigen brandstof kunnen voorzien door de teelt en verwerking van koolzaad tot koolzaadolie.

Aandachtspunten koolzaad

Bij een dichte gewasstand is een goede groeiregulatie in koolzaad vaak nuttig, en bij meer wisselvallige omstandigheden vlak voor de bloei geldt dit ook voor de beschermende werking tegen Phoma-stengelaantasting.

Stikstofdeling in winterkoolzaad laten afhangen van groeiregulatie herfst

Deze tip gaat in op het wel of niet delen van de stikstofgift voor koolzaad.

Toelatingsmogelijkheden voor herbiciden in koolzaad

In koolzaad is mechanische onkruidbestrijding via schoffelen en (wied)eggen in principe wel mogelijk, maar praktisch kleven hieraan teveel bezwaren. Chemische onkruidbestrijding is daarom in koolzaad noodzakelijk om onkruidconcurrentie (en dus opbrengstderving) tegen te gaan en veronkruiding in bouwplanverband te voorkomen.
In winterkoolzaad zijn meerdere effectieve middelen tegen grasachtige onkruiden beschikbaar (namelijk Gallant, Fusilade Max, Targa Prestige en Focus Plus). Tegen breedbladigen is Butisan S (metazachloor) beschikbaar. De teelt is daardoor sterk afhankelijk van dit middel. Belangrijke onkruidsoorten als varkensgras, zwaluwtong, kleefkruid, ganzevoetsoorten en brandnetel kunnen met Butisan S niet of nauwelijks bestreden worden. Een nadeel is verder dat het middel bovenstaande onkruiden niet bestrijdt, omdat het geen contactwerking heeft (louter bodemherbicide). Daarnaast is de werking van Butisan S sterk afhankelijk van de hoeveelheid vocht; onder droge omstandigheden werkt het middel slecht, onder (te) natte omstandigheden ontstaat soms schade aan het gewas.
Verder is Legurame in winterkoolzaad toegelaten, maar dit middel kan alleen tijdens de winterrust van het gewas worden toegepast en kan schade aan het gewas veroorzaken en wordt daarom in koolzaad niet of nauwelijks gebruikt.

In de periode 2004 tot 2006 is toelatingsonderzoek in winterkoolzaad uitgevoerd. Daarin zijn die middelen onderzocht die in eerder uitgevoerde screeningsproeven perspectiefvol in winterkoolzaad leken te zijn en waarvan de fabrikanten een aanvraag tot toelating in winterkoolzaad zouden willen doen of een "derdentoelating" zouden willen ondersteunen. Dit toelatingsonderzoek is gefinancierd door het Hoofdproductschap Akkerbouw.

De resultaten uit beide onderzoeksjaren laten zien dat er perspectiefvolle herbiciden zijn voor de toelating in winterkoolzaad.

Koolzaad voor biobrandstof

In opdracht van het Hoofdproductschap Akkerbouw heeft PPO van 2003 t/m 2006 teeltonderzoek uitgevoerd in koolzaad. Het onderzoek richtte zich op de mogelijkheden om de rendabiliteit van de teelt te verhogen en op het verkennen van de koolzaadteelt op zandgrond. Verder is het perspectief van de teelt van zomerkoolzaad nagegaan.
Er zijn meerdere teeltmaatregelen die de rendabiliteit van de koolzaadteelt kunnen verhogen. Het gaat daarbij om zowel opbrengstverhoging als kostenverlaging.

Bestrijding van slakken in koolzaad

Naaktslakken kunnen vraatschade aanrichten in diverse akker- en tuinbouwgewassen. Eén van de gewassen die het meest gevoelig zijn voor slakkenschade is koolzaad. Door aantasting van slakken ontstaan open plekken in een perceel. Hoewel koolzaad flink kan compenseren voor open plekken in een perceel, is wegvreten van planten door slakken vrijwel niet te compenseren vanwege de schaal waarop het gebeurt en het pleksgewijze karakter van aantasting. Dit kan leiden tot veronkruiding en variatie in afrijping van het gewas.

In de praktijk worden slakken doorgaans bestreden met slakkenkorrels. Afhankelijk van de omstandigheden gebeurt dit doorgaans enkele keren in het traject vanaf zaai tot voorbij het zaailingenstadium. Aan de hand van de ervaring in de voorvrucht kan worden bepaald of slakken mogen worden verwacht.
Tegen slakken zijn slakkenkorrels op basis van twee actieve stoffen, metaldehyde en ijzer(III)fosfaat, op de markt. De toelating voor producten op basis van metaldehyde kent de beperking dat deze producten alleen van 1 maart t/m 31 augustus mogen worden ingezet. Toepassingen in wintergranen, graszaad en koolzaad hebben echter voor 2007 een vrijstelling verkregen voor gebruik in de overige perioden van het jaar. Niettemin zijn behandelingen met slakkenkorrels niet altijd afdoende; een zaadbehandeling is aanwezig wanneer dat nodig is.

Zomerkoolzaad op zandgrond prima te bemesten met drijfmest

De toepassing van varkensdrijfmest in zomerkoolzaad op zandgrond geeft een zelfde zaadopbrengst als strooien van kunstmest. Dat is gebleken uit onderzoek van PPO in 2003-2005 op Zuidoostelijke zandgrond.

Teelthandleiding koolzaad

In de teelthandleiding koolzaad vindt u informatie over de teelt, oogst en bewaring van koolzaad.

Pages

Subscribe to Kennisakker - thema/gewas: Koolzaad